Voltaren Gel (Δικλοφενάκη νατριούχο) – Πληροφορίες για ασθενείς
Το Voltaren Gel περιέχει τη δραστική ουσία δικλοφενάκη νατριούχο και είναι αντιφλεγμονώδες και αναλγητικό φάρμακο για τοπική χρήση στο δέρμα. Χρησιμοποιείται για την ανακούφιση από πόνο και φλεγμονή σε καταστάσεις που επηρεάζουν αρθρώσεις και μαλακούς ιστούς, όπως π.χ. σε μυοσκελετικές ενοχλήσεις.
Το παρόν κείμενο είναι ενημερωτικό και απευθύνεται σε ασθενείς στην Ελλάδα. Για εξατομικευμένη καθοδήγηση (π.χ. σε περίπτωση συνοσηροτήτων ή πολλαπλών φαρμάκων) συμβουλευτείτε τον επαγγελματία υγείας ή τον φαρμακοποιό σας.
Βασικές πληροφορίες προϊόντος
- Ονομασία: Voltaren Gel
- Δραστική ουσία: Δικλοφενάκη νατριούχο (diclofenac sodium)
- Μορφή: Τζελ για δερματική χρήση
- Τρόπος δράσης: Τοπικό NSAID (μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες)
- Συνήθεις ενδείξεις: Τοπικός μυοσκελετικός πόνος (π.χ. διάστρεμμα/τενοντίτιδα, οσφυαλγία μυϊκής προέλευσης, πόνος σε αρθρώσεις)
Σημείωση: Οι διαθέσιμες περιεκτικότητες και συσκευασίες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα και την αγορά. Ελέγξτε πάντα την ετικέτα/φυλλάδιο για ακριβείς οδηγίες χρήσης της συγκεκριμένης μορφής.
Πώς δρα το Voltaren Gel (μηχανισμός δράσης)
Η δικλοφενάκη ανήκει στα NSAIDs. Σε επίπεδο ιστών:
- Μειώνει τη φλεγμονή αναστέλλοντας ένζυμα (κυρίως COX) που συμμετέχουν στη σύνθεση προσταγλανδινών.
- Ανακουφίζει από τον πόνο μειώνοντας τις φλεγμονώδεις μεσολαβητές και την ευαισθησία των νευρικών απολήξεων.
- Βοηθά στην κινητικότητα σε καταστάσεις όπου ο πόνος περιορίζει τη χρήση της άρθρωσης ή του μυοσκελετικού συμπλέγματος.
Επειδή πρόκειται για τοπικό σκεύασμα, η δραστική ουσία εφαρμόζεται στο σημείο του πόνου, με σκοπό να επιτευχθεί τοπική αποτελεσματικότητα.
Φαρμακοκινητική (τι συμβαίνει στον οργανισμό)
Μετά από δερματική εφαρμογή, ένα μέρος της δικλοφενάκης μπορεί να απορροφηθεί συστηματικά, ωστόσο οι συγκεντρώσεις στο αίμα είναι γενικά χαμηλότερες σε σχέση με τα από στόματος NSAIDs.
- Απορρόφηση: Εξαρτάται από την έκταση εφαρμογής, τη διάρκεια επάλειψης, την κατάσταση του δέρματος, καθώς και από το αν εφαρμόζεται με/χωρίς επίδεσμο.
- Κατανομή: Η δικλοφενάκη κατανέμεται στους ιστούς, με έμφαση στην περιοχή εφαρμογής.
- Μεταβολισμός: Όταν απορροφάται, μεταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ.
- Αποβολή: Αποβάλλεται κυρίως μέσω νεφρών, με μεταβολίτες.
Αν και η συστηματική έκθεση είναι περιορισμένη, είναι σημαντικό να τηρούνται αυστηρά οι οδηγίες χρήσης για να μειώνεται ο κίνδυνος ανεπιθύμητων ενεργειών.
Τυπικές χρήσεις και ενδείξεις
Το Voltaren Gel ενδείκνυται για τοπική συμπτωματική αντιμετώπιση σε καταστάσεις με πόνο που σχετίζεται με:
- Μυϊκούς πόνους και ενοχλήσεις μετά από καταπόνηση
- Διαστρέμματα και τραυματισμούς μαλακών ιστών (κατόπιν αξιολόγησης)
- Τενόντιδα/περιτενόντιδα και φλεγμονώδεις ενοχλήσεις γύρω από αρθρώσεις
- Πόνο σε αρθρώσεις (π.χ. σε περιοχές όπως γόνατο, ποδοκνημική, καρπός), όταν υπάρχει τοπική φλεγμονή ή επιβάρυνση
Σε χρόνιες καταστάσεις, η χρήση συνήθως λειτουργεί συμπληρωματικά σε ένα συνολικό πλάνο (ξεκούραση, αποκατάσταση, ενδεδειγμένες ασκήσεις, σωστή εργονομία).
Πότε να ξεκινήσετε – χρόνος δράσης
Οι περισσότεροι ασθενείς παρατηρούν βελτίωση μέσα σε λίγες ημέρες από την έναρξη της θεραπείας. Σε οξείς ενοχλήσεις, η ανακούφιση μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα, ενώ σε χρόνιες/παλαιότερες ενοχλήσεις συνήθως απαιτούνται περισσότερες ημέρες.
- Αρχή δράσης: συχνά μέσα σε 1–3 ημέρες
- Αξιολόγηση αποτελέσματος: αν δεν υπάρχει καμία ουσιαστική βελτίωση μετά από σύντομο χρονικό διάστημα (όπως αναφέρεται στο φύλλο οδηγιών), μιλήστε με φαρμακοποιό ή ιατρό.
- Διάρκεια: χρησιμοποιήστε το για όσο διάστημα συστήνεται, χωρίς υπέρβαση.
Δοσολογία και τρόπος χρήσης
Η δοσολογία εξαρτάται από το μέγεθος της περιοχής και τη μορφή του σκευάσματος. Ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες του φύλλου οδηγιών χρήσης ή/και τις οδηγίες του επαγγελματία υγείας.
Συνήθως πώς εφαρμόζεται
- Εφαρμόστε λεπτό στρώμα στο δέρμα πάνω από την πάσχουσα περιοχή.
- Απλώστε και μασάζ ελαφρά μέχρι να απορροφηθεί/κατανέμεται ομοιόμορφα.
- Πλύνετε τα χέρια σας μετά την εφαρμογή, εκτός αν το τζελ προορίζεται για τα ίδια τα χέρια.
- Αποφύγετε την εφαρμογή σε τραυματισμένο δέρμα, ανοικτές πληγές ή εκδορές.
Συχνότητα εφαρμογής
Συνήθως το Voltaren Gel εφαρμόζεται αρκετές φορές την ημέρα σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος. Μην αυξάνετε τη συχνότητα ή την ποσότητα για να επιταχύνετε το αποτέλεσμα.
Προσοχή σε επιδέσμους/θερμότητα
- Αποφύγετε απόφραξη (π.χ. αεροστεγή επίδεση ή “σφιχτό” ντύσιμο που εμποδίζει τον αερισμό) εκτός αν σας έχει συσταθεί.
- Αποφύγετε την εφαρμογή με θέρμανση (π.χ. θερμαντικά επιθέματα) πάνω στο σημείο, εκτός αν σας το έχει υποδείξει επαγγελματίας υγείας, γιατί μπορεί να αυξήσει την απορρόφηση.
Τι γίνεται αν ξεχάσετε μια δόση;
Εφαρμόστε τη δόση μόλις το θυμηθείτε. Αν πλησιάζει η επόμενη, παραλείψτε τη χαμένη δόση και συνεχίστε κανονικά. Μην διπλασιάζετε τη δόση.
Φαγητό και αλληλεπιδράσεις με το γεύμα
Επειδή το Voltaren Gel είναι τοπικό σκεύασμα, οι αλληλεπιδράσεις με το φαγητό θεωρούνται λιγότερο πιθανές σε σχέση με τα από στόματος φάρμακα. Ωστόσο, για τη γενική ασφάλεια:
- Τηρείτε τις οδηγίες χρήσης χωρίς να χρειάζεται ειδική διατροφή.
- Αν χρησιμοποιείτε άλλα NSAIDs (π.χ. ιβουπροφαίνη ή ναπροξένη από στόμα), ενημερώστε τον επαγγελματία υγείας, καθώς μπορεί να αυξηθεί το συνολικό “φορτίο” NSAID στον οργανισμό.
Αλκοόλ και αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα
Για το τοπικό NSAID, ο κίνδυνος συστηματικών αλληλεπιδράσεων με το αλκοόλ είναι συνήθως μικρότερος από τα από στόματος φάρμακα, όμως πρακτικά ισχύουν οι παρακάτω προφυλάξεις.
Με αλκοόλ
- Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο γαστρεντερικού ερεθισμού όταν συνδυάζεται με NSAIDs. Αν και το Voltaren Gel δεν λαμβάνεται από το στόμα, καλό είναι να είστε προσεκτικοί, ιδιαίτερα αν λαμβάνετε και άλλα NSAIDs.
- Εάν εμφανιστούν συμπτώματα (π.χ. στομαχική ενόχληση, αίσθημα καύσου), διακόψτε και ζητήστε ιατρική συμβουλή.
Με άλλα φάρμακα
Αναφέρονται παρακάτω συνήθεις κατηγορίες αλληλεπιδράσεων που αξίζει να ελέγξετε:
- Άλλα NSAIDs (από στόμα ή τοπικά): πιθανός αθροιστικός κίνδυνος ανεπιθύμητων ενεργειών.
- Αντιπηκτικά (π.χ. βαρφαρίνη): θεωρητικά υπάρχει πιθανότητα επηρεασμού, ιδιαίτερα αν χρησιμοποιούνται παράλληλα συστηματικά NSAIDs.
- Αντιαιμοπεταλιακά (π.χ. ασπιρίνη σε δοσολογίες για καρδιαγγειακή πρόληψη): απαιτείται προσοχή.
- Φάρμακα που επηρεάζουν το νεφρικό σύστημα (π.χ. ορισμένα αντιυπερτασικά): σε περίπτωση ταυτόχρονης συστηματικής λήψης NSAIDs, αυξάνεται ο κίνδυνος νεφρικής επιβάρυνσης.
Σημαντικό: Ενημερώστε τον φαρμακοποιό σας για όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα και “φυσικά” προϊόντα που παίρνετε, ώστε να γίνει ασφαλής αξιολόγηση.
Προφυλάξεις και προφίλ ασφάλειας
Όπως κάθε φάρμακο, το Voltaren Gel μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, κυρίως στο σημείο εφαρμογής.
Συχνές ή αναμενόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες
- Τοπικός ερεθισμός του δέρματος
- Κνησμός ή αίσθηση καύσου
- Ερυθρότητα
- Σπάνια: δερματίτιδα εξ επαφής (αλλεργικού τύπου)
Πότε πρέπει να διακόψετε και να ζητήσετε ιατρική βοήθεια
- Εμφάνιση έντονης αλλεργικής αντίδρασης (π.χ. πρήξιμο, δύσπνοια)
- Εξαιρετικά έντονος ερεθισμός ή φουσκάλες
- Επιδείνωση των συμπτωμάτων ή μη αναμενόμενη αντίδραση
- Σημεία συστηματικής αντίδρασης, ιδίως αν χρησιμοποιούνται παράλληλα άλλα NSAIDs
Προσοχή σε ομάδες υψηλότερου κινδύνου
- Άτομα με ιστορικό αλλεργίας σε NSAIDs
- Άτομα με ιστορικό άσθματος που επιδεινώνεται με NSAIDs
- Άτομα με ευαισθησία στο δέρμα ή ιστορικό δερματίτιδας
- Εγκυμοσύνη/θηλασμός: απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή· ρωτήστε επαγγελματία υγείας για το κατάλληλο σκεύασμα και περίοδο κύησης.
Πρακτικές συμβουλές για σωστή χρήση
- Εφαρμόστε σε καθαρό, στεγνό δέρμα.
- Χρησιμοποιήστε ποσότητα που επαρκεί για την περιοχή—όχι “περισσότερο”.
- Μη τρίβετε έντονα αν το δέρμα είναι ερεθισμένο.
- Αποφύγετε τα μάτια και τους βλεννογόνους.
- Μην καλύπτετε με αεροστεγή επίδεση.
- Αν γίνεται επάλειψη σε κοινόχρηστες/βαριές εργασίες, περιμένετε να στεγνώσει το τζελ πριν φορέσετε ρούχα.
- Η συστηματική συμμόρφωση στην εφαρμογή (σωστή συχνότητα/διάρκεια) είναι συχνά πιο σημαντική από την “εφάπαξ” ποσότητα.
Εναλλακτικές επιλογές
Ανάλογα με το είδος του πόνου και το ιατρικό ιστορικό σας, μπορεί να εξεταστούν εναλλακτικές θεραπείες, όπως:
- Άλλα τοπικά αντιφλεγμονώδη (gel/κρέμες με διαφορετικές δραστικές ουσίες).
- Αναλγητικά από το στόμα (μόνο εφόσον είναι κατάλληλα για εσάς και με βάση οδηγίες επαγγελματία υγείας).
- Φυσικοθεραπεία και ασκήσεις αποκατάστασης (ιδιαίτερα σε χρόνιες αιτίες).
- Μέτρα μη φαρμακευτικής ανακούφισης (ξεκούραση, πάγος/θερμότητα ανάλογα με τη φάση, διαχείριση δραστηριότητας).
Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας ποια επιλογή ταιριάζει καλύτερα στην περίπτωσή σας (π.χ. οξύς τραυματισμός έναντι χρόνιας φλεγμονής).
Πίνακας σύνοψης
| Θέμα | Τι να θυμάστε |
|---|---|
| Τύπος | Τζελ για δερματική χρήση με δικλοφενάκη |
| Στόχος | Τοπική ανακούφιση από πόνο και φλεγμονή |
| Μηχανισμός | NSAID: μειώνει προσταγλανδίνες και φλεγμονώδεις μεσολαβητές |
| Χρήση | Εφαρμογή στην πάσχουσα περιοχή, με ελαφρύ μασάζ |
| Αλληλεπιδράσεις | Γενικά λιγότερες με το φαγητό· προσοχή σε συνδυασμούς με άλλα NSAIDs/αντιπηκτικά |
| Ασφάλεια | Κύριες ανεπιθύμητες στο δέρμα· διακόψτε αν υπάρξει αλλεργική αντίδραση |
| Προσοχή | Μην εφαρμόζετε σε πληγές/εκδορές· αποφυγή αεροστεγούς επίδεσης |
Συγκεκριμένες προειδοποιήσεις για την Ελλάδα: αγορά, νομοθεσία και διαθεσιμότητα
Στην Ελλάδα, τα φαρμακευτικά προϊόντα υπόκεινται σε κανονιστικό πλαίσιο σχετικά με:
- Έγκριση κυκλοφορίας από αρμόδιους φορείς
- Σήμανση (περιεκτικότητα, δοσολογία, προειδοποιήσεις)
- Διακίνηση και διαθεσιμότητα μέσω νόμιμων καναλιών
Οι τιμές και η διαθεσιμότητα μπορεί να επηρεάζονται από την αγορά (π.χ. προσφορά/ζήτηση, αλλαγές συσκευασίας ή διαθεσιμότητα παρτίδων). Για ακριβείς πληροφορίες στο ηλεκτρονικό κατάστημα, ανατρέξτε στη σελίδα προϊόντος ή στην ενότητα “διαθεσιμότητα”.
Πρόσφατη πρακτική/κατευθυντήριες γραμμές (γενική ενημέρωση)
Σε διεθνές επίπεδο, η τάση είναι να δίνεται έμφαση σε:
- ορθή χρήση με βάση την ένδειξη και την έκταση της βλάβης/πόνου
- επιλογή τοπικών θεραπειών όταν το πρόβλημα εντοπίζεται σε συγκεκριμένη περιοχή
- αποφυγή υπερβολικής διάρκειας χωρίς επανεκτίμηση
Επειδή το συγκεκριμένο ζήτημα μπορεί να διαφέρει από ασθενή σε ασθενή, είναι χρήσιμο να ζητάτε καθοδήγηση όταν ο πόνος επιμένει ή επιδεινώνεται.
Παρατηρήσεις σχετικά με εγκυμοσύνη και θηλασμό
Λόγω της κατηγορίας NSAIDs, η χρήση κατά την κύηση ή/και τον θηλασμό πρέπει να γίνεται μόνο κατόπιν προσοχής και, όταν χρειάζεται, με σύσταση επαγγελματία υγείας. Ακόμα και για τοπικά σκευάσματα, η ασφάλεια μπορεί να εξαρτάται από το στάδιο της κύησης, τη διάρκεια και την έκταση εφαρμογής.
Χρόνος, διάρκεια και ρεαλιστικές προσδοκίες
Ο πόνος συχνά έχει διαφορετική πορεία ανάλογα με την αιτία:
- Οξείς τραυματισμοί/καταπονήσεις: συνήθως υπάρχει βελτίωση με συνεπή εφαρμογή και ξεκούραση.
- Επιμένουσες φλεγμονές: μπορεί να απαιτείται συνδυασμός με αποκατάσταση ή αλλαγή δραστηριοτήτων.
- Χρόνιες παθήσεις: η ανακούφιση μπορεί να είναι σταδιακή και συχνά απαιτείται μακροπρόθεσμος σχεδιασμός.
Αν ο πόνος σας δεν βελτιώνεται ή χειροτερεύει, εξετάστε το ενδεχόμενο να χρειάζεται διαφορετική διάγνωση/θεραπευτική προσέγγιση.
Οδηγίες παράλληλης χρήσης με άλλα μέτρα
Το Voltaren Gel λειτουργεί καλύτερα ως μέρος ενός συνόλου πρακτικών:
- Μειώστε προσωρινά δραστηριότητες που επιδεινώνουν τον πόνο.
- Εφαρμόστε ήπια κίνηση όπου είναι ανεκτή, αποφεύγοντας ακινησία που μπορεί να επιδεινώσει τη δυσκαμψία.
- Σε οξείες θλάσεις/διάστρεμμα, συνήθως βοηθούν κρύες κομπρέσες τις πρώτες ημέρες (σύμφωνα με τις οδηγίες ειδικών), ενώ αργότερα μπορεί να χρησιμοποιηθεί θερμότητα—ανάλογα με την περίπτωση.
- Η σωστή στάση/εργονομία (στο σπίτι και στη δουλειά) συχνά μειώνει την επανάληψη του πόνου.
Παραπομπή σε “ερεθισμό στο δέρμα” και σωστή φροντίδα
Επειδή το Voltaren Gel εφαρμόζεται στο δέρμα, ακολουθούν πρακτικές συμβουλές:
- Αν νιώσετε έντονη ενόχληση στο σημείο, σταματήστε και συμβουλευτείτε τον φαρμακοποιό/ιατρό σας.
- Αποφύγετε την εφαρμογή αν το δέρμα είναι ήδη ερεθισμένο από άλλο προϊόν (π.χ. καλλυντικά με ισχυρά δραστικά).
- Μην συνδυάζετε το σημείο εφαρμογής με άλλες ερεθιστικές τοπικές θεραπείες χωρίς συμβουλή.
Παραπομπή σε “delivery” και διαθεσιμότητα (Ελλάδα)
Στο ηλεκτρονικό σας φαρμακείο, η παραγγελία συνήθως εκτελείται με βάση:
- Διαθεσιμότητα αποθήκης για τη συγκεκριμένη συσκευασία
- Χρόνο παραλαβής ανάλογα με την περιοχή παράδοσης
- Τρόπους πληρωμής που προσφέρει το κατάστημα
Κατά την ολοκλήρωση αγοράς θα εμφανίζεται συνήθως ενημέρωση για το εκτιμώμενο κόστος μεταφορικών και τον χρόνο παράδοσης. Διαβάστε προσεκτικά την ενότητα “Αποστολές & Παράδοση” στην ιστοσελίδα μας.
Διαθεσιμότητα: Αν ένα προϊόν είναι προσωρινά εκτός αποθέματος, ενδέχεται να προσφερθούν εναλλακτικές περιεκτικότητες/συσκευασίες ή να γίνει ενημέρωση για το πότε θα διατεθεί ξανά.
FAQ – Συχνές ερωτήσεις
1) Είναι το Voltaren Gel το ίδιο με τα χάπια της δικλοφενάκης;
Όχι ακριβώς. Το Voltaren Gel είναι τοπικό σκεύασμα. Τα χάπια/δισκία είναι από στόματος και έχουν διαφορετικό προφίλ απορρόφησης και κινδύνων. Παρότι η δραστική ουσία είναι ίδια (δικλοφενάκη), ο τρόπος χρήσης είναι διαφορετικός.
2) Πόσες φορές την ημέρα μπορώ να το χρησιμοποιώ;
Η συχνότητα εξαρτάται από τη συγκεκριμένη περιεκτικότητα και το φύλλο οδηγιών του προϊόντος. Ακολουθήστε τις οδηγίες στη συσκευασία. Μην υπερβαίνετε την προτεινόμενη δόση.
3) Μπορώ να το εφαρμόσω σε μεγάλη επιφάνεια;
Η εφαρμογή γίνεται στην πάσχουσα περιοχή. Αποφύγετε υπερβολική έκταση ή εφαρμογή σε μεγάλες περιοχές για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ιατρική συμβουλή.
4) Μπορώ να κάνω ντους μετά την εφαρμογή;
Γενικά, καλό είναι να περιμένετε να στεγνώσει/απορροφηθεί καλά το τζελ πριν βραχεί η περιοχή, για να μειωθεί το “τρέξιμο” του προϊόντος. Ακολουθήστε τις οδηγίες του φυλλαδίου.
5) Τι γίνεται αν πάει κατά λάθος στα μάτια;
Ξεπλύνετε άμεσα με άφθονο νερό και ζητήστε ιατρική συμβουλή αν παραμείνει ερεθισμός ή πόνος.
6) Μπορώ να το χρησιμοποιήσω μαζί με άλλες κρέμες ή τζελ;
Προσέξτε τους συνδυασμούς. Αποφύγετε ταυτόχρονη εφαρμογή πολλών τοπικών προϊόντων στην ίδια περιοχή χωρίς καθοδήγηση, ειδικά αν προκαλούν ερεθισμό.
7) Αν δεν δω βελτίωση, τι να κάνω;
Αν ο πόνος επιμένει ή επιδεινώνεται, είναι σημαντικό να γίνει επανεκτίμηση της αιτίας. Συζητήστε με φαρμακοποιό ή ιατρό.
8) Μπορεί να χρησιμοποιηθεί από παιδιά;
Η χρήση σε παιδιά εξαρτάται από την ηλικία και την εγκεκριμένη ένδειξη/δοσολογία. Συμβουλευτείτε τον φαρμακοποιό σας ή το φυλλάδιο του προϊόντος για ηλικιακά όρια.
9) Είναι ασφαλές να οδηγήσω ή να εργαστώ;
Συνήθως δεν αναμένονται επιδράσεις που επηρεάζουν την οδήγηση από τη χρήση τοπικού τζελ. Αν όμως νιώσετε ζάλη ή άλλη ενόχληση μετά από συνδυασμό φαρμάκων, διακόψτε και επικοινωνήστε με επαγγελματία υγείας.
10) Πώς αποθηκεύεται;
Φυλάσσετε το προϊόν σύμφωνα με τις οδηγίες στη συσκευασία (συνήθως σε δροσερό, ξηρό μέρος, μακριά από παιδιά και όχι σε υπερβολική ζέστη).
Τελικές υπενθυμίσεις
Το Voltaren Gel είναι μια πρακτική επιλογή για τοπική ανακούφιση από πόνο και φλεγμονή σε μυοσκελετικές ενοχλήσεις. Για καλύτερα αποτελέσματα:
- χρησιμοποιήστε το σωστά (ποσότητα, συχνότητα, σωστή περιοχή)
- προστατεύστε το δέρμα (όχι σε πληγές/εκδορές)
- μην το παρατείνετε χωρίς αξιολόγηση αν ο πόνος δεν βελτιώνεται
- ζητήστε συμβουλή αν έχετε αλλεργίες σε NSAIDs ή παίρνετε πολλά φάρμακα
Για περισσότερες πληροφορίες: ανατρέξτε στη συσκευασία και στο φύλλο οδηγιών χρήσης που συνοδεύει το προϊόν.
